#194 - Rob Brussee

Rob Brussee is jurist en schrijver en werkte bijna 36 jaar als wetgevingsjurist bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Na zijn pensionering legde hij zich volledig toe op het schrijven over taal, zingeving en de manier waarop we met

elkaar samenleven. In zijn boek Waar bemoei je je mee? onderzoekt hij hoe we van doorgeschoten individualisme weer kunnen komen tot meer verbinding, verantwoordelijkheid en betekenisvol leven.

In de podcast vertelt Rob dat geluk voor hem vooral zit in de verbinding: met andere mensen, met de natuur en met de wereld om ons heen. Hij ervaart dat zelf tijdens wandelingen en fietstochten, wanneer hij zich onderdeel voelt van de natuur. Geluk is voor hem geen vastomlijnd begrip. Het kan zitten in familie, vrienden en een relatie, maar ook simpelweg in de afwezigheid van ongeluk. We weten volgens Rob vaak heel goed waar onze geluksmomenten te vinden zijn en kunnen leren die bewust op te zoeken en te koesteren. Van daaruit komen we bij een belangrijk probleem van deze tijd: onze onderlinge verbinding staat onder druk. We zijn sociale wezens en hebben elkaar nodig, maar steeds meer mensen ervaren dat ze geen onderdeel meer zijn van een groter geheel. Vooral bij jongeren ziet Rob de gevolgen daarvan. Zij groeien op met een enorme hoeveelheid prikkels, sociale media en smartphones. Digitaal zijn we voortdurend met elkaar verbonden, maar dat kan volgens hem nooit de plaats innemen van werkelijk contact. We moeten elkaar kunnen zien, aanraken, aankijken en ervaren hoe de ander reageert. Daarmee komen we bij de verantwoordelijkheid van ouders, overheid en bedrijven. Rob vindt dat we jongeren beter moeten beschermen tegen verslavende mechanismen achter apps en sociale media. Tegelijkertijd kunnen we niet simpelweg terug naar een wereld zonder smartphones. We moeten daarom vooral de excessen aanpakken en jongeren bewuster maken van wat voortdurend schermgebruik met hun leven doet. Ouders hebben daarin ook een rol door thuis het gesprek te voeren en kinderen te stimuleren elkaar weer op te zoeken. Het gesprek verbreedt zich vervolgens naar onze samenleving. Volgens Rob blijven we doorgaan met patronen waarvan we inmiddels weten dat ze schadelijk zijn. Hij noemt dat het ‘nu nog even niet-syndroom’: we stellen verandering uit totdat het echt niet anders meer kan. Daartegenover zet hij een renaissance van waarden. Begrippen als solidariteit, rechtvaardigheid, gelijkheid, aandacht en vertrouwen kennen we allemaal, maar we moeten opnieuw ontdekken wat ze betekenen voor ons eigen gedrag. Daarvoor hoeven we niet te wachten op grote plannen of de overheid. Rob probeert zelf bewust contact te maken met mensen op straat, in winkels of bij een tankstation. Iemand aankijken, vriendelijk groeten of een kort praatje maken lijkt onbeduidend, maar juist die kleine momenten houden onze samenleving bij elkaar. Als we ons allemaal terugtrekken achter onze schermen, verliezen we stap voor stap iets wezenlijks. Tot slot komen we terug bij natuur, klimaat en vertrouwen. Rob vindt dat onze bestaansvoorwaarden belangrijker moeten worden dan economische groei en pleit daarnaast voor minder regels en meer vertrouwen in burgers. Zijn meegenomen stukje zeeschuim brengt het gesprek uiteindelijk weer terug naar geluk. Het herinnert hem aan zijn jeugd aan zee en aan het plezier van iets bijzonders vinden op het strand.